چک‌لیست کاهش ضایعات در کارگاه
ضایعاتی که ثبت نشود کم نمی‌شود. این چک‌لیست از ثبت شروع می‌کند، چون بدون عدد نمی‌شود فهمید کدام ایستگاه و کدام علت بیشترین هزینه را دارد.
۱. ثبت درست
- ضایعات را همان لحظه و در همان ایستگاه ثبت کنید، نه آخر شیفت از حافظه.
- برای هر ثبت سه چیز لازم است: سفارش، تعداد، دلیل.
- فهرست دلیل‌ها را کوتاه نگه دارید (حدود ۵ تا ۸ دلیل)، مثل خطای اپراتور، مواد معیوب، خرابی دستگاه، اندازه اشتباه، آسیب در جابه‌جایی، سایر.
- اگر «سایر» زیاد تکرار شد، دلیل جدید را به فهرست اضافه کنید.
۲. پیدا کردن اولویت
- ضایعات هر دلیل را به تومان ببینید، نه فقط به تعداد. یک قطعه گران از ده قطعه ارزان مهم‌تر است.
- ضایعات را بر حسب ایستگاه و محصول مرتب کنید و از بزرگ‌ترین شروع کنید.
- نرخ ضایعات هر ایستگاه را حساب کنید: تعداد ضایع‌شده ÷ تعداد کار‌شده در آن ایستگاه.
۳. علت ریشه‌ای
- برای بزرگ‌ترین مورد، با اپراتور همان ایستگاه حرف بزنید؛ او معمولاً علت را می‌داند.
- روش «پنج چرا»: آن‌قدر بپرسید «چرا؟» تا به علتی برسید که با یک اقدام مشخص رفع شود.
- مواد معیوب؟ تأمین‌کننده و محموله را یادداشت کنید و با او مطرح کنید.
- خرابی دستگاه؟ توقف‌های همان ایستگاه را هم نگاه کنید؛ معمولاً هم‌زمان بالا می‌روند.
۴. اقدام و پیگیری
- برای هر علت یک اقدام، یک مسئول و یک تاریخ بنویسید.
- هفته‌ای یک بار گزارش ضایعات را با هفته قبل مقایسه کنید.
- اقدامی که بعد از دو سه هفته اثری در عدد نداشت، علت را اشتباه پیدا کرده است؛ برگردید سراغ مرحله ۳.
- بهای ضایعات را در بهای تمام‌شده سفارش ببینید تا قیمت‌گذاری سفارش بعدی واقعی باشد.
در تولیدنگار
اپراتور ضایعات را با دو لمس (تعداد و دلیل) روی همان کارت سفارش ثبت می‌کند، حتی بدون اینترنت. گزارش مدیر ضایعات را بر حسب دلیل (تعداد و تومان) و بر حسب ایستگاه و محصول (تعداد و درصد) نشان می‌دهد و خروجی اکسل دارد.
تولیدنگار همین محاسبه‌ها را از اسکن کارت سفارش در ایستگاه‌ها خودکار انجام می‌دهد. نسخه آزمایشی رایگان است.