OEE (اثربخشی کلی تجهیزات) برای کارگاه کوچک
OEE (Overall Equipment Effectiveness) نشان می‌دهد از زمانی که یک ایستگاه یا دستگاه برای تولید در اختیار داشته، چه سهمی واقعاً به تولید قطعه سالم رسیده است. استاندارد ISO 22400-2 آن را در کنار دیگر شاخص‌های مدیریت عملیات تولید تعریف کرده است.
فرمول
OEE = دسترس‌پذیری × عملکرد × کیفیت
- دسترس‌پذیری: زمانی که ایستگاه واقعاً کار کرد ÷ زمانی که برای کار برنامه‌ریزی شده بود. توقف‌ها (خرابی، نبود مواد، تنظیم) این عدد را پایین می‌آورند.
- عملکرد: سرعت واقعی ÷ سرعت مرجع. یعنی در زمانی که کار کرد، با سرعت درست کار کرد یا نه. برای این عامل باید زمان استاندارد هر قطعه را بدانید.
- کیفیت: تعداد سالم ÷ کل تعداد تولیدشده. ضایعات و دوباره‌کاری این عدد را کم می‌کنند.
مثال فرضی
ایستگاه برش در یک شیفت ۸ ساعته (۴۸۰ دقیقه) برنامه‌ریزی شده است. ۶۰ دقیقه به دلیل نبود مواد متوقف بوده است، پس دسترس‌پذیری ۴۲۰ ÷ ۴۸۰ = ۸۷٫۵٪ است.
اگر زمان مرجع برش هر قطعه ۲ دقیقه باشد و در آن ۴۲۰ دقیقه ۱۸۰ قطعه بریده شده باشد، عملکرد (۱۸۰ × ۲) ÷ ۴۲۰ ≈ ۸۵٫۷٪ است.
اگر ۹ قطعه از آن ۱۸۰ ضایع شده باشد، کیفیت ۱۷۱ ÷ ۱۸۰ = ۹۵٪ است. OEE ≈ ۰٫۸۷۵ × ۰٫۸۵۷ × ۰٫۹۵ ≈ ۷۱٪.
این اعداد فقط برای نشان دادن روش محاسبه است، نه معیار مقایسه صنعت شما.
برای کارگاه کوچک از کجا شروع کنیم؟
- اول توقف‌ها را با مدت و دلیل ثبت کنید؛ دسترس‌پذیری از همین به دست می‌آید.
- ضایعات را با تعداد ثبت کنید؛ نرخ ضایعات معکوس عامل کیفیت است.
- عامل عملکرد را بعداً اضافه کنید، وقتی برای محصولات اصلی زمان استاندارد تعیین کردید.
- OEE را برای هر ایستگاه جدا ببینید، نه یک عدد برای کل کارگاه؛ هدف پیدا کردن ایستگاهی است که بیشترین زمان را هدر می‌دهد.
در تولیدنگار
گزارش بار ایستگاه‌ها در تولیدنگار برای هر ایستگاه زمان کار ثبت‌شده، زمان توقف، درصد اشغال نسبت به ساعت کاری و نرخ ضایعات را نشان می‌دهد. عامل عملکرد (سرعت نسبت به زمان استاندارد) فعلاً محاسبه نمی‌شود، پس عددی که می‌بینید «شبه OEE» است، نه OEE کامل استاندارد.
پرسش‌های رایج
OEE خوب چند درصد است؟
عدد مرجع واحدی که برای همه صنایع و کارگاهها معتبر باشد وجود ندارد. مهمتر از مقایسه با دیگران، روند همان ایستگاه شما در هفتههای پشت سر هم است.
بدون حسگر روی دستگاه می‌شود OEE گرفت؟
بله، با ثبت دستی توقف و ضایعات. دقتش به نظم ثبت بستگی دارد، ولی برای پیدا کردن بزرگ‌ترین منبع اتلاف کافی است.
منابع
تولیدنگار همین محاسبه‌ها را از اسکن کارت سفارش در ایستگاه‌ها خودکار انجام می‌دهد. نسخه آزمایشی رایگان است.